Debaty sejmoweXV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie prywatyzacji przemysłu mięsnego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Zakładów Mięsnych w Białymstoku

   W związku ze zgłoszoną przez posła Krzysztofa Jurgiela interpelacją w sprawie prywatyzacji przemysłu mięsnego w Polsce, a w szczególności przedsiębiorstwa państwowego Okręgowe Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego w Białymstoku, pragnę przedstawić następujące informacje.    Proces prywatyzacji przemysłu mięsnego prowadzony jest już od początku lat 90. i znajduje się w końcowej fazie. Udział sektora publicznego w przetwórstwie mięsa wynosi zaledwie ok. 6-7%. W prywatyzacji tego sektora stosowano wszystkie ścieżki przekształceń własnościowych, ale dla jego obecnej struktury podstawowe znaczenie miało wejście kilku spółek na giełdę papierów wartościowych oraz udział inwestorów strategicznych, głównie krajowych. W ostatnich miesiącach wzrosła rola inwestorów zagranicznych. Spodziewane są dalsze inwestycje zagraniczne w tym sektorze. Nakłady inwestycyjne w przemyśle mięsnym przekraczają ok. 150 mln USD rocznie.    Najbardziej spektakularne było wejście amerykańskiego kapitału - Smithfiled Foods Inc. do Animexu SA, kontrolowanej przez kapitał amerykański hiszpańskiej spółki Campofrio Alimentacion SA do Zakładów Mięsnych Ostróda-Morliny oraz Conrad Jacobson i Lantbrukarnas Riksforbund do Grupy FarmFood i ZM Sokołów SA. Pozostałe inwestycje kapitału zagranicznego (także zakłady drobiarskie) miały mniejsze znaczenie dla branży. Najwięcej podmiotów skupił wokół siebie Animex SA - Agryf, Mazury, Rawa, Constar oraz kilka spółek specjalizujących się w przetwórstwie drobiu. Celem strategicznym Animexu były zakupy dużej liczby, średnich podmiotów, w niektórych przypadkach o dużych potrzebach inwestycyjnych. Inną strategię wybrał FarmFood czy Sokołów, koncentrując się na przemyślanych, jednorazowych dużych inwestycjach opartych o kryteria synergiczne. W wyniku tej strategii FarmFood SA kontroluje Mięstar SA w Tarnowie i ZM Jarosław SA, a Sokołów doprowadził do zakończenia fuzji z ZM Koło SA.    Rentowność przemysłu mięsnego, podobnie jak innych kierunków przetwórstwa rolno-spożywczego, jest niska. Najlepsze firmy tego sektora osiągają zyski po opodatkowaniu na poziomie 2-3% wartości przychodów. Wysokie zyski przemysł ten osiągał tylko w latach 1989-1991. Przez następne cztery lata rentowność przetwórstwa mięsnego była ujemna. Dopiero w 1996 r. przemysł mięsny odzyskał zdolność generowania zysków, osiągając rentowność na poziomie 0,4-1,0% wartości przychodów. Jednakże po upadku eksportu na rynki wschodnie przemysł ten znów stracił zdolność osiągania zysków i obecnie znajduje się on w fazie odzyskiwania utraconych pozycji. W I kwartale 1999 r. sektor pracował ze stratą na poziomie 0,7% wartości sprzedaży. Mimo niskiej rentowności i dużych inwestycji stan finansowy przemysłu mięsnego jest dość dobry, w ostatnich kilku latach bieżąca płynność finansowa wynosiła ok. 1,3, ale ostatnio obniżyła się do 1,2. Stan sektora jest przy tym bardzo zróżnicowany. W trudnej sytuacji są te przedsiębiorstwa o rodowodzie państwowym, które opóźniły przekształcenie i nie modernizowały swojego potencjału wytwórczego, oraz te firmy z nowych prywatnych inwestycji, które ze względu na stan wyposażenia nie są konkurecyjne pod względem jakościowym.    Przetwórstwo mięsa w Polsce charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem i niskim uprzemysłowieniem ubojów zwierząt rzeźnych. Obecnie uboje i przetwórstwo mięsa prowadzi około 7000 firm zatrudniających łącznie około 85 tys. osób na stałe. Ich struktura jest następująca:    - nieco ponad 300 dużych i średnich firm przemysłowych, z których każda zatrudnia ponad 50 osób stałej załogi (łącznie około 70 tys. osób), kontrolujących ok. 65% rynku mięsnego,    - około 270-280 małych firm przemysłowych, posiadających stałą załogę od 6 do 50 osób, których udział w rynku wynosi ok. 10-15%,    - ponad 5000 czynnych ubojni, przetwórni lokalnych, których liczebność jest zmienna i od kilku lat wykazuje słabą tendencję spadkową.    Wśród firm przemysłowych wyłoniły się dwa typy przedsiębiorstw, które stale zwiększają sprzedaż i modernizują swój potencjał wytwarzania, stale zwiększających udział w rynku. Jest to:    - ok. 25 dużych firm przemysłowych, głównie o rodowodzie państwowym, kontrolujących już ok. 30% rynku mięsnego, z których każda ma obroty wyższe niż 30 mln USD rocznie,    - ok. 80-100 średnich i małych firm, zwanych tygrysami sektora, powstałych w wyniku prywatnych inwestycji na początku lat 90.    Równocześnie, w wyniku przekształceń własnościowych, powstały i rozwijają się ugrupowania kapitałowe. Obecnie działają cztery takie ugrupowania, tworzone przez Animex, FarmFood, Morliny i Sokołów, których udział w rynku wynosi już ok. 40-45%.    Sytuacja ta powoduje, iż w opinii Ministerstwa Skarbu Państwa prywatyzacja przedsiębiorstw sektora mięsnego powinna być kontynuowana. Ponieważ politykę państwa wobec rolnictwa oraz gałęzi przemysłu związanego bezpośrednio z rolnictwem formułuje przede wszystkim minister rolnictwa i rozwoju wsi, uprzejmie informuję, iż w dniu 15 marca 2000 r. zwróciłem się do ministra rolnictwa i rozwoju wsi z prośbą o przedstawienie założeń polityki państwa wobec branży mięsnej, zwłaszcza pod względem optymalnej struktury własnościowej przedsiębiorstw tego sektora, gdyż w bieżącym roku planowane jest zakończenie prywatyzacji kilku należących do skarbu państwa przedsiębiorstw.    Pragnę również poinformować, iż w chwili obecnej przedsiębiorstwo państwowe Okręgowe Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego w Białymstoku nie zostało ujęte w planach prywatyzacyjnych Ministerstwa Skarbu Państwa do końca roku 2001, gdyż przedsiębiorstwo to od 1993 r. zarządzane jest na podstawie umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem państwowym, co wyklucza, zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 6 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, podjęcie przez ministra skarbu państwa decyzji o komercjalizacji tego przedsiębiorstwa.    Minister    Emil Wąsacz    Warszawa, dnia 11 maja 2000 r.