Debaty sejmoweXV Kadencja

Interpelacja w sprawie pomocy państwa rodzicom dzieci specjalnej troski oraz środków na opiekę nad inwalidami i innymi osobami niepełnosprawnymi

   Do dnia 1 stycznia 1999 r. rodzice dzieci niepełnosprawnych posiadali możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę (po dwudziestu latach pracy), aby móc poświęcić się całkowicie opiece nad swoimi dziećmi. Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która nie przewiduje możliwości przyznawania wcześniejszych emerytur dla osób opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę została faktycznie zlikwidowana.    Korzystny dla rodziców dzieci niepełnosprawnych przepis został zlikwidowany niezbyt ładnie, metodą ˝z zaskoczenia˝. Panie premierze, dlaczego nie poinformowano wcześniej zainteresowanych o projektowanych zmianach? Pewna grupa rodziców mogła przejść na wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 1999 r. Nie uczynili tego jednak, decydując się na przepracowanie jeszcze kilku lat. Obecnie znaleźli się w trudnym położeniu. Na pytania rodziców kierowane do pracowników ZUS rodzice często uzyskiwali odpowiedź: ˝Proszę się zwrócić do opieki społecznej˝. Czy tylko na to stać nasze państwo? Czy istnieje możliwość przedłużenia prawa do wcześniejszej emerytury dla rodziców dzieci niepełnosprawnych?    Nie jestem w stanie stwierdzić, czy przepis o wcześniejszych emeryturach nie był nadużywany w niektórych przypadkach. Panie premierze, w jakim stopniu możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury była nadużywana i jaki był to proces w stosunku do ogółu przyznawanych emerytur? Opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym nie zawsze wymaga od rodziców przerwania aktywności zawodowej. Są różne rodzaje niepełnosprawności. W niektórych jednak przypadkach osoby niepełnosprawne wymagają całodobowej opieki. Przykładem mogą być osoby głębiej upośledzone umysłowo. Aktywność zawodowa rodziców może mieć miejsce jedynie wówczas, kiedy dziecko uczęszcza do szkoły i ma zapewnioną dzięki temu opiekę przez część dnia. Nauka, nawet w szkole specjalnej, kiedyś jednak musi się skończyć. Wówczas obowiązek zapewnienia dziecku opieki spada całkowicie na barki rodziców. Jakie są możliwości i plany zapewnienia opieki dzieciom po ukończeniu szkoły specjalnej?    Liczba ośrodków dziennej opieki, zapewniających opiekę osobom niepełnosprawnym przez część dnia, jest w naszym kraju znikoma. Ośrodki te borykają się zresztą z dużymi problemami finansowymi. Zresztą część niepełnosprawnych, wymagająca bardzo zindywidualizowanej opieki, nawet w takich ośrodkach przebywać nie może. Jaki ma być dalszy los ośrodków dziennej opieki nad osobami niepełnosprawnymi i jakiej wysokości środki są przekazywane na ich utrzymanie?    Likwidacja wcześniejszych emerytur musi doprowadzić w wielu rodzinach do tragedii. Pozostaje do wyboru przerwanie aktywności zawodowej przez jednego z rodziców lub oddanie dziecka do zamkniętego zakładu opiekuńczego. Przerwanie aktywności zawodowej przez jednego z rodziców oznacza, w wielu przypadkach po prostu nędzę i zarazem powoduje utratę uprawnień emerytalnych. Czy istnieje program pomocy państwa dla rodzin dzieci niepełnosprawnych, w których jedno z rodziców przerywa swą aktywność zawodową, by zająć się dzieckiem niepełnosprawnym?    Oddanie dziecka do zakładu zamkniętego to straszliwy dramat dla dziecka niepełnosprawnego, które potrzebuje pomocy rodziców bardziej niż inne dzieci, oraz dla samych rodziców. Utrzymanie tego typu zakładów jest przy tym bardzo kosztowne i spada na barki całego społeczeństwa. Rodzice są w stanie zapewnić dziecku lepszą opiekę w domu tańszym kosztem. Jaka jest możliwość przekazania części środków z budżetu zakładów zamkniętych na dofinansowanie opieki nad osobami niepełnosprawnymi przez najbliższą rodzinę?    Jakie są zasady finansowania polityki państwa wobec osób opiekujących się inwalidami I grupy, ze szczególnym stopniem ułomności uniemożliwiającym samodzielne życie, będących rodzicami bądź dziadkami? Dotychczas opieka przez ośrodki pomocy społecznej dla takich osób, będących inwalidami I grupy, cierpiących na schorzenia uniemożliwiające rodzinie wykonywanie czynności, a wobec samotnych jest prawie nieskuteczna. Koszt opieki nad taką osobą kilkakrotnie bądź kilkunastokrotnie przewyższa rzeczywiste wydatki, które ponosi rodzina, jeżeli taka istnieje i jeżeli taka rodzina chce bądź posiada środki na to.    Niestety w setkach tysięcy przypadków mamy do czynienia w Polsce na przełomie XX i XXI w. z dramatyczną wegetacją ludzi pozostających bez jakiejkolwiek opieki. Wciąż nie ma w Polsce takiej świadomości, by w każdym przypadku rodzina, jeżeli posiada nawet do tego środki, chciała wykonywać czynności opiekuńcze, które bardzo często mają charakter niemalże morderczej pracy fizycznej. Przecież tu nie chodzi tylko o mechaniczne przeniesienie ciężko chorej babci, ojca z miejsca na miejsce, a są to czynności, których bardzo często nie chce wykonywać żadna opiekunka pomocy społecznej, ponieważ fizycznie nie jest w stanie przenieść osoby ważącej 80 kg, do tego potrzebne są trzy osoby. A kto się tym martwi? Odpowiedź jest prosta - rodzina.    Zdaję sobie sprawę, że kraj nasz przeżywa poważne problemy finansowe. Niemniej jednak budżet państwa wspomaga wiele grup społecznych. Z pomocy tej korzystają tysiące całkowicie sprawnych fizycznie i intelektualnie ludzi, a przecież niepełnosprawni o wiele bardziej potrzebują takiej pomocy.    Ciągle w naszym kraju istnieje ogólne przeświadczenie wśród społeczeństwa, że droga do uzyskania pomocy państwa wiedzie w naszym kraju poprzez masowe demonstracje i blokady. Tego typu działania wymagają jednak dużej sprawności. Ani osoby niepełnosprawne ani ich opiekunowie nie są zdolni do takiej akcji.    Poseł Czesław Fiedorowicz    Zielona Góra, dnia 24 maja 1999 r.