Odpowiedź na interpelację w sprawie egzekucji sądowej z papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu
  Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pana Bogdana Lewandowskiego z dnia 15 maja 2000 r. minister sprawiedliwości uprzejmie wyjaśnia, co następuje.   Ministrowi sprawiedliwości znane są wątpliwości i występujące w praktyce rozbieżności odnośnie do sposobu, w jaki winna być prowadzona egzekucja z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych. Udzielenie odpowiedzi na pytania postawione w interpelacji wiąże się z dokonaniem wykładni przepisów prawnych. Zaznaczyć trzeba, że minister sprawiedliwości nie jest uprawniony do dokonania ani wykładni autentycznej, ani wykładni legalnej przepisów prawa, czyli wykładni, które miałyby charakter wiążący w stosunku do podmiotów stosujących prawo. Do dokonania wykładni autentycznej jest uprawniony podmiot, który wydał akt prawny, natomiast do dokonania wykładni legalnej uprawniony jest podmiot, któremu takie zadanie zostało powierzone. W chwili obecnej żaden podmiot w Rzeczypospolitej Polskiej nie posiada kompetencji do przeprowadzania legalnej wykładni prawa. Konsekwencją tego jest, że wykładnia dokonana przez ministra sprawiedliwości nie ma charakteru wiążącego i przedstawia tylko jego stanowisko w danej kwestii. Wykładnia prawa dokonana przez sąd przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy może być odmienna od przedstawionego stanowiska ministra sprawiedliwości. Wynika to z faktu, że sądy są niezawisłe i samodzielnie dokonują interpretacji przepisów w procesie stosowania prawa.   Postępowanie egzekucyjne uregulowane jest przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (art. 758-10951), DzU nr 423, poz. 296 z późn. zm. Przepisy te nie zawierają szczególnych unormowań dotyczących sposobu egzekucji świadczeń pieniężnych z papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu publicznego, zapisanych na rachunku papierów wartościowych.   W doktrynie i praktyce prawa przeważający jest pogląd, iż egzekucja z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych jest dopuszczalna i powinna być prowadzona w trybie przepisów o egzekucji z wierzytelności i innych praw majątkowych (art. 895-912 K.p.c.).   Stosownie do powołanych przepisów, przystępując do egzekucji z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych, komornik dokonuje ich zajęcia, skutkiem czego jest pozbawienie dłużnika możności rozporządzania nimi. Na żądanie wierzyciela komornik sądowy winien także sporządzić w toku czynności egzekucyjnych opis zajętych praw majątkowych (papierów wartościowych) - art. 911 K.p.c. Jeżeli po zajęciu praw majątkowych należyte wykonywanie praw dłużnika tego wymaga, sąd na wniosek wierzyciela lub dłużnika, stosowanie do okoliczności, ustanowi kuratora lub zarządcę albo nakaże sprzedaż zajętych praw majątkowych (papierów wartościowych) - art. 908 § 1 K.p.c. Prawidłowe dokonanie opisu zajętych praw przez komornika oraz wydanie rozstrzygnięcia przez sąd w trybie art. 908 § 1 K.p.c. jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy organ dokonujący czynności będzie posiadał informacje o papierach wartościowych na rachunku. W przypadku zarządzenia przez sąd sprzedaży praw majątkowych komornik uprawniony jest do wystawienia zlecenia sprzedaży papierów wartościowych, które wykonywane jest za pośrednictwem podmiotu prowadzącego rachunek.   Komornik prowadzący egzekucję z papierów wartościowych powinien zatem dysponować takimi samymi prawami do informacji o rachunku i zapisanych na nim papierów wartościowych jak właściciel lub pełnomocnik właściciela.   Wynika z tego, że w celu prawidłowego wykonania czynności egzekucyjnych, zwłaszcza w przypadku gdy zamierza dokonać opisu zajętych papierów wartościowych, komornik zmuszony będzie wystąpić do podmiotu prowadzącego rachunek o szczegółowe informacje dotyczące zajętych papierów wartościowych.   Zarówno zakres uprawnień komornika, wynikający z przepisów postępowania egzekucyjnego, jak i okoliczność, iż dla zapewnienia prawidłowego biegu egzekucji niezbędne jest posiadanie przez komornika szczegółowych informacji o rachunku i papierach wartościowych zapisanych na rachunku, sprawiają, że przyjąć należy, że przekazanie przez podmiot prowadzący rachunek komornikowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne z papierów wartościowych informacji o rachunku i znajdujących się na nim papierach wartościowych nie może być traktowane jako ujawnienie tajemnicy zawodowej w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, DzU nr 118, poz. 754. Wynika to z faktu, że ujawnienie informacji komornikowi, po dokonaniu zajęcia, nie narusza w żaden sposób interesu uczestników publicznego obrotu, a tylko informacje naruszające ten interes są objęte tajemnicą zawodową. Celem działań komornika jest bowiem tylko doprowadzenie do sprzedaży zajętych praw.   Oznacza to, że przepisy art. 160 i 161 Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, określające sytuacje, w jakich może nastąpić zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, i podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji objętych tajemnicą zawodową, nie mają zastosowania do komornika prowadzącego egzekucję.   Nie jest zatem zasadne powoływanie się przez podmioty prowadzące działalność maklerską na art. 175 Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi przewidujący odpowiedzialność karną za ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę zawodową, jako uzasadnienie odmowy udzielania informacji komornikowi odnośnie do rachunku i papierów wartościowych znajdujących się na rachunku.   Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby akceptację istnienia instytucji prawnej, wynikającej ze szczególnych w stosunku do Kodeksu postępowania cywilnego przepisów, która faktycznie uniemożliwiałaby skuteczną egzekucję z papierów wartościowych, dopuszczalną przez prawo.   Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że przepis art. 761 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nadaje uprawnienie organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne do żądania od instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Od wykonania takiego żądania można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów części pierwszej kodeksu można odmówić przedstawienia dokumentu lub złożenia zeznań w charakterze świadka, albo odpowiedzi na zadane pytanie (art. 761 § 2 K.p.c.).   Mając na względzie, iż nie można uznać, aby przekazanie przez podmiot prowadzący rachunek komornikowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne z papierów wartościowych informacji o rachunku i znajdujących się na nim papierach wartościowych mogło być traktowane jako ujawnienie tajemnicy zawodowej, podmiot prowadzący rachunek nie może również uchylić się od udzielenia takiej informacji na podstawie art. 761 § 2 K.p.c.   Podzielić należy pogląd, że właściwe byłoby szczegółowe uregulowanie w Kodeksie postępowania cywilnego trybu egzekucji z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych, co pozwoliłoby na uwzględnienie specyfiki egzekucji z papierów wartościowych i uniknięcie ewentualnych rozbieżności w praktyce. Pragnę dodać, że aktualnie toczą się prace legislacyjne nad projektem zmian Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego. W projekcie tym przewiduje się szczególną regulację dotyczącą egzekucji z papierów wartościowych.   Z poważaniem   Sekretarz stanu   Janusz Niedziela   Warszawa, dnia 5 lipca 2000 r.
- Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2000 r. dotyczącego wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS)
- Odpowiedź na interpelację w sprawie odpłatnego seminarium na temat reformy samorządowej
- Interpelacja w sprawie implementacji dyrektywy 1998/18/WE dotyczącej reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich
- Interpelacja w sprawie przyszłości polskiego sektora stoczniowego
- Interpelacja w sprawie wyeliminowania błędnych decyzji wynikających ze sposobu wydawania orzeczeń o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników ZUS