Debaty sejmoweXV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie łączenia przez niektórych lekarzy pracy w szpitalach i przychodniach z funkcjami orzeczników ZUS

   W związku z przesłanymi przy pismach z dnia 22 i 25 maja 2000 r. znak: SPS-0202-3992/00, SPS-0202-3993/00 interpelacjami pana posła Stanisława Misztala, a także interpelacją przesłaną przy piśmie z dnia 12 czerwca 2000 r. znak: SPS-0202-4128/00 w sprawach dotyczących:    - skierowań na dodatkowe konsultacje do specjalistów, wystawianych przez lekarzy specjalistów ZUS i KRUS;    - łączenia nadmiernej ilości funkcji przez niektórych lekarzy inspektorów ZUS i KRUS;    - łączenia przez niektórych lekarzy pracy w szpitalach i przychodniach z funkcjami orzeczników ZUS;    oraz zapytaniem panów posłów Stanisława Misztala, Szymona Józefa Niemca i Adama Bieli przesłaną przy piśmie z dnia 8 czerwca 2000 r. znak SPS-0203-2089/00 w sprawie niewłaściwego stosunku do pacjentów lekarzy z Janowa Lubelskiego będących orzecznikami oddziałów ZUS w Biłgoraju, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pragnę wyjaśnić, co następuje:    Zgodnie z §3 ust. 3 i 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (DzU nr 99, poz. 612) lekarz orzecznik ZUS może, przed wydaniem orzeczenia, zlecić uzupełnienie dokumentacji, w szczególności o opinie lekarza konsultanta lub psychologa albo o wyniki badań dodatkowych lub obserwacji szpitalnej. Lekarz konsultant i psycholog wydają opinie na podstawie bezpośredniego badania osoby ubiegającej się o świadczenie oraz analizy dokumentacji medycznej i zawodowej. Na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU nr 60, poz. 636 z późn.zm.) lekarz orzecznik ZUS może skierować ubezpieczonego na badanie specjalistyczne przez lekarza konsultanta Zakładu Ubezpieczeń Społecznych także w celu wykonania kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich.    Cytowane wyżej przepisy nie nakładają obowiązku uzyskiwania opinii lekarzy konsultantów w każdym przypadku. Lekarze orzecznicy ZUS korzystają z opinii lekarzy specjalistów tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla wydania w pełni obiektywnego, zgodnego z zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy orzeczenia.    Jednocześnie informuję, że obowiązujące przepisy nie nakładają również obowiązku posiadania przez lekarzy konsultantów ZUS II stopnia specjalizacji, ale w celu poprawy jakości wydawanych opinii specjalistycznych w maju br. dyrektorzy wszystkich oddziałów zakładu zostali imiennie zobowiązani do nawiązania współpracy wyłącznie z lekarzami konsultantami posiadającymi II stopień specjalizacji. Pragnę także zauważyć, że opinia lekarza konsultanta nie jest wiążąca dla lekarza orzecznika ZUS; zgodnie z obowiązującymi przepisami orzeczenia nie wydają lekarze konsultanci lecz orzecznicy ZUS, którzy mogą wziąć pod uwagą opinię specjalistyczną. Wszyscy lekarze orzecznicy ZUS są specjalistami II stopnia w zakresie poszczególnych dziedzin medycyny i odbyli stosowne przeszkolenie w zakresie ustalonym przez naczelnego lekarza zakładu.    W systemie orzecznictwa lekarskiego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego konsultacyjne badanie specjalistyczne jest częścią postępowania dowodowego przeprowadzanego dla ustalenia prawa ubezpieczonych do świadczeń. Badania konsultacyjne wykonywane są na zlecenie organów orzekających (lekarzy rzeczoznawców lub komisji lekarskich kasy) oraz lekarzy inspektorów sprawujących bezpośredni nadzór nad ich pracą tylko wtedy, gdy są niezbędne dla zgodnego z zasadami orzecznictwa lekarskiego i obiektywnego orzekania.    Celem konsultacji jest wyjaśnienie i ocena dwóch problemów: możliwie precyzyjnego rozpoznania zmian chorobowych (lub kalectwa) w stanie zdrowia ubezpieczonych ubiegających się o świadczenia oraz uzyskanie opinii o kwalifikacji tych zmian i spełnianiu przez badanych warunków dla ustalenia prawa do świadczeń. Aktualnie większość zlecanych konsultacyjnych badań specjalistycznych jest następstwem niedostatecznej wartości merytorycznej dokumentacji z leczenia w okresie poprzedzającym wystąpienie z wnioskiem do KRUS o przyznanie świadczenia przygotowanej w zakładach opieki zdrowotnej. Nigdy celem konsultacji nie jest weryfikacja i wyrażenie opinii o zaświadczeniu o stanie zdrowia wydanego przez innego lekarza.    Z mocy obowiązującego prawa za wartość merytoryczną orzeczenia oraz jego zgodność ze stanem faktycznym oraz zasadami orzecznictwa lekarskiego odpowiada lekarz rzeczoznawca kasy, a nie lekarz, który wydał wykorzystane w postępowaniu dowodowym zawierające jego opinię ˝zaświadczenie˝.    W 1999 r. w całym kraju w postępowaniu orzeczniczym, w sprawach rozpatrywanych w KRUS, wykonano 15415 badań konsultacyjnych; w Oddziale Regionalnym KRUS w Biłgoraju (obejmującym swoją działalnością teren dawnego woj. zamojskiego) wykonano 462 badania konsultacyjne. W odniesieniu do liczby rozpatrzonych spraw ogółem - jedna konsultacja przypadała w kraju na 18,8 wydanych orzeczeń, odpowiednio w OR w Biłgoraju na 31,6 wydanych orzeczeń.    W latach 1997-1999 w okresie funkcjonowania systemu orzecznictwa lekarskiego KRUS do jej organów nie wpłynęła ani jedna skarga ubezpieczonego na przeprowadzenie jego zdaniem nieuzasadnionych badań.    Przypadki niezadowolenia ubezpieczonych z rozstrzygnięć organów orzekających KRUS z powodu orzeczeń niezgodnych z ich oczekiwaniem rozpatrywane są zgodnie z obowiązującym prawem z wykorzystaniem prawnych środków odwoławczych.    Ogólnikowe stwierdzenia o sytuacjach ˝wywołujących wiele skarg pacjentów˝, o wielu przypadkach kierowania do specjalistów I stopnia pacjentów posiadających badania wykonane przez specjalistów II stopnia oraz o dużym obciążeniu budżetu KRUS z powodu wysokich kosztów tych badań, w świetle faktów są nieuzasadnione. W mojej ocenie nie ma realnej możliwości ˝opracowania programu przewidującego ścisłe określenie przypadków, w których dokonywane będą dodatkowe badania, jak i stopnie specjalizacji lekarzy, którzy będą je przeprowadzali˝.    Przyjęcie w praktyce postępowania orzeczniczego zasady doboru zakresu badania odpowiedniego dla rozpatrzenia sprawy indywidualnej zawsze z wykorzystaniem wszelkiej udostępnionej organom kasy dokumentacji z leczenia zapobiega nieuzasadnionym kosztom.    Jeśli chodzi o ograniczenie możliwości łączenia wielu funkcji przez lekarzy inspektorów ZUS i KRUS, to jednym z założeń reformy orzecznictwa lekarskiego o niezdolności do pracy było zatrudnienie lekarzy orzeczników ZUS w pełnym wymiarze czasu pracy, co umożliwia wzajemne konsultacje lekarzy różnych specjalności oraz zapewnia możliwość sprawowania bieżącego bezpośredniego nadzoru lekarzy nad działalnością lekarzy orzeczników ZUS.    Przekazując powyższe, jednocześnie wyjaśniam, że wszyscy lekarze orzecznicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz lekarze sprawujący bezpośredni nadzór nad ich działalnością są zatrudnieni w oddziałach zakładu na podstawie umowy o pracę.    Organizacja czasu pracy lekarzy orzecznictwa jest również jednym z tematów inspekcji przeprowadzanych w oddziałach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na polecenie naczelnego lekarza zakładu. W żadnym przypadku czas pracy dodatkowej lekarzy orzecznictwa nie koliduje z godzinami pracy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.    Jednocześnie zapewniam, że określone na piśmie procedury postępowania orzeczniczego zapewniają wykorzystanie w pełni czasu pracy wynikającego z wymiaru zatrudnienia. Ubezpieczeni są zapraszani na badanie przez lekarza orzecznika w odstępach czasowych - co najmniej 30 minut - umożliwiających pełne i prawidłowe przeprowadzenie badania oraz wydanie orzeczenia w sprawie, a także eliminujących przypadki oczekiwania ubezpieczonych na badanie.    Podstawę prawną dla orzecznictwa lekarskiego w KRUS stanowi art. 46 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z 20 grudnia 1990 r. (DzU z 1998 r. nr 7, poz. 25 z późn.zm.).    Zadania z zakresu orzecznictwa lekarskiego aktualnie w oddziałach regionalnych KRUS realizuje około 1577 lekarzy rzeczoznawców kasy. Dla prawie wszystkich lekarzy (poza emerytami) praca ta jest zajęciem zawodowym, dodatkowym, wykonywanym na podstawie umowy zlecenia.    Nadzór nad pracą lekarzy rzeczoznawców (I instancja) i komisji lekarskiej kasy (II instancja) sprawują w oddziałach kasy lekarze inspektorzy. Aktualnie zadania te w całym kraju realizuje 137 lekarzy inspektorów zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, łącznie w wymiarze 68,7 etatu. Różny, zmienny wymiar zatrudnienia w poszczególnych oddziałach kasy uzależniony jest od wielkości realizowanych w oddziale zadań. Tylko trzech lekarzy inspektorów zatrudnionych jest w wymiarze całego etatu. Dla zdecydowanej większości jest to zatrudnienie dodatkowe. Większość to lekarze pracujący w lecznictwie, ale są i emeryci, dla których praca w kasie jest jedynym zatrudnieniem: 82% lekarzy inspektorów zatrudnionych jest w wymiarze 0,5 etatu.    Wyjaśniam, że lekarze inspektorzy orzecznictwa poza zadaniami w związku ze sprawowanym nadzorem mają obowiązek przewodniczenia na posiedzeniach komisji lekarskiej kasy, rozpatrującej odwołania ubezpieczonych od orzeczeń lekarzy rzeczoznawców.    Przy zatrudnieniu lekarzy w oddziałach kasy przestrzegane są wszystkie obowiązujące w kraju zasady zatrudniania lekarzy.    Informuję ponadto, że praca lekarzy rzeczoznawców i komisji lekarskich kasy jest ograniczona normami planistycznymi. Ograniczenie ilości spraw na poszczególnych posiedzeniach lekarzy rzeczoznawców i komisji lekarskich kasy oraz ilości spraw kierowanych do poszczególnych lekarzy w skali miesiąca eliminuje pośpiech i zapewnia odpowiedni czas dla spokojnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy oraz przeprowadzenia badania.    Pragnę również wyjaśnić, że pismami z dnia 26.04.2000 r. i 13.06.2000 r. znak: BDG.I-07000-289 udzieliłem odpowiedzi na poprzednie interpelacje pana posła Stanisława Misztala, zbieżne także z aktualnie zgłoszonymi.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, 14 lipca 2000 r.